Bulaşıkların Temizlenmesi

1- Bulaşıkların Temizlenmesi

Her öğünden sonra bulaşıklar ister elde olsun ister makinede yıkanmak zorundadır. Eskiden bulaşık makinesi çok yaygın değildi fakat günümüzde pek çok evde bulaşık makinesi mevcut. Üstelik eskiden bu makineler çok fazla enerji ve su tüketirken günümüzde elde bulaşık yıkamak makineye oranla 2 kata daha fazla enerji ve 4 kat daha fazla su israfına neden olmaktadır. 

Makinede Yıkama: Daha verimli bir yıkama için; 

1- Temiz bir yıkama sonucu elde edebilmek için bulaşıklardaki yemek kalıntılarını akıtmak yerine bir havlu ile silin, su israf etmeyin. 

2- Makine tam dolunca çalıştırın. Eşyaları ağzı aşağı bakacak şekilde yerleştirin, su tüm bulaşığa ulaşacak şekilde yerleştirilmeli. Bulaşıklar üst üste gelmemeli.

3- Günlük normal yıkama için enerji ve su tasarruflu 50 veya 50ºC tamamen yeterlidir diyor Stiwa.

4- Hafif kirli bulaşıklar için Enerji tasarruflu veya kısa programlar uygundur. 

5- 65 – 70ºC yoğun programlar sadece çok kirli bulaşıklar için kullanılmalıdır. 

6- Program biter bitmez makine kapatılmalı, kapağı aralanıp su buharı uçurulmalıdır. Bu su lekesi oluşumunu azaltır ve cam korozyonunu engeller. Çatal bıçaklar hemen kurulanmalıdır. Diğer parçaların soğuması beklenmelidir. Boşaltma işlemi alt sepetten başlamalı üst sepette kalan suyun böylece alt sepetteki bulaşıklara dökülmesi engellenir. 

Bulaşık Makinesinde Kullanılan Ürünler:

A- Bulaşık Temizleyiciler (Deterjanlar): Bulaşıkları temizlemeli (yemek artıklarını çıkarmalı) ve leke oluşumunu engellemeliler. 35-75ºC arasında etkililer. Her türlü farklı materyali aynı şeklide temizlemeli (Çelik, plastik, cam, seramik).  

B- Parlatıcılar: Kurutma esnasında bulaşık üzerinde bir film tabaka oluşturarak leke kalmasını engeller. Ama 2’si veya 3’ü bir arada ürünlerde genelde en başta eridikleri için etkileri azalır. 

Bu sebeple çok fazla yüzey aktif madde içermeleri gerekir ki bu etki en sona kadar taşınabilsin.

C- Makine Tuzu: Çamaşır makinesinde olduğu gibi bulaşık makinesinin de yumuşak suya ihtiyacı var. Toz deterjan veya geleneksel tablet kullanan tüketiciler makinelerini tuz ile desteklemelidir. Böylece bulaşıkta oluşan çökelme engellenmiş olur. Tuz bölmesine belirli müddetlerde konulmalıdır.

Tabletler: Bulaşık makinesi deterjanlar toz, jel veya tablet şeklinde olabilir. Bazı tabletler pek çok işlevi aynı anda yerine getirebilecek şekilde üretilmiştir. Tuz veya parlatıcı ilavesi gerektirmez. Ayrıca cam veya çelik koruyucu gibi ilave özellikli tabletler de mevcuttur. Deterjanlar mutlaka deterjan gözüne konmalı, çatal bıçak sepetine konmamalıdır.

D- Makine Bakımı Sağlayıcıları: Zamanla makinede kir kalıntıları oluşabilir. Bunlar kötü koktuğu gibi bakteri oluşumuna da sebep verir. Bu amaçla temizlik yapmak için pek çok ürün vardır. 65ºC derecede makineyi çalıştırarak uygulanabilir ve aynı zamanda kapı kenarları için elle sürülmek suretiyle kullanılabilir. Böylece yemek artıkları ve kireç giderilir. 2-3 ayda bir yapılmalıdır ve tatil sonrası (veya uzun süre makine kullanılmamışsa) yapılması uygundur. Ayrıca arada bir süzgeç ve su kanallarının tıkanık olup olmadığı kontrol edilmelidir. 

E- Makine Deodorantları: Temizlik amaçlı değil kötü kokuları gidermek amaçlıdırlar.

Elde Bulaşık: Makine ancak tam dolu olduğunda çalıştırılmalıdır. Bazı insanlar ve yaşam şekilleri makineye ihtiyaç duymayabilir. Bu durumda elde yıkama yapılabilir. Ancak akan suyun altında yıkamak yerine bir kovada sıcak su biriktirip deterjan ilavesi ile bu işlem yapılmalıdır. Enerji ve su tasarrufu yapılmalı çevreye duyarlı olunmalıdır. Hazırlayıcı işlemler enerji tasarrufu açısından soğuk su ile yapılmalıdır. Yemek artıkları bir peçete yardımı ile temizlenmelidir. Yanmış tencereler deterjan ilavesi ile sıcak suda bekletilmelidir. 

Elde Yıkama Bulaşık Deterjanları: Genel olarak kir çözücü yüzey aktif maddeler ve su içerirler, bazen cilt bakımı sağlayıcı maddeler (Aloe vera gibi) ve koku maddeleri içerirler. Anti bakteriyel maddeler içermezler (Sağlık riski açısından). Sıcak su dolu bir kaba 4ml (bir tatlı kaşığına yakın) konulmalı, konsantre ürün ise belirtilen dozun yarısı konulmalıdır. Eğer su kirlenirse değiştirilmeli ve sonrasında durulanmalıdır (Üreticiler durulama gerekmediğini belirtmektedir).

Cam Eşya Sorunu: Cam bardaklar süt artıklı gibi veya rengi bozuk görünmeye başlayabilir. Bu kireç kalıntısından (su sertliği yeterince giderilmediğinde) olabilir. Sitrik asit (Limon) ile müdahale bu problemi çözebilir. Ama Cam korozyonu da bu soruna neden olabilir. Bu durumda cam tamamen yıpranmış demektir. Bazen makinede belli bir müddet yıkamadan sonra cam eşyaların üst yüzeyleri bozulabilir, yüksek ısı veya ısı değişimleri buna sebep olabilir. Cam koruyucu özel ürünler mevcuttur veya bazı makinelerde özel cam programı vardır. Esas olarak maksimum 55ºC derecede bulaşık yıkanması önerilmektedir ve yıkama biter bitmez makinenin kapısı açılarak havalandırmak da ilave bir önlemdir.

Bulaşık Deterjanlarının Hammaddeleri: 

1- Arındırıcı maddeler: Oksidatif etki sağlar. Bu maddeler oksijen ile karışıp ürünün ağartıcı özelliğini arttırırlar. 60ºC derecenin üstünde etkili olurlar.-Sodyumkarbonat-. 

2- Arındırıcı madde etkinleştirici: Genelde Tetraasetiletilendiyamin maddesi kullanılır. Düşük ısılarda arındırıcı maddelerin etkili olmasını sağlar. 

3- Koku maddeleri: Esas olarak deterjanın kötü kokusunu örtmek için kullanılır. Alerjiye sebep olan esanslar varsa belirtilmelidir.

4- Enzimler: Özellikle kurumuş kirin çözülmesinde faydalıdır.

5-Koruyucu Katkı Maddeleri: Deterjanların bakteri ve mantar kaparak bozulmalarını önler. Uzun süre kullanılabilir ve depolanabilir olmalarını sağlar.

6-Korozyon Önleyiciler: Ürünlerin bakteri alarak bozulmasını önler. Böylece uzun süre kullanılmaları sağlanır. Çünkü duran deterjanlar da bakteri bulaşması sonucu bozulabilir.

7-Fosfat: Makine deterjanları sodyumfosfat içerir. Suyun yumuşatma işlevi görürler. Böylece kireç yumuşatılır ve deterjan işlevini daha iyi yerine getirir. Ayrıca atık suyun temizliği sağlanmış olur çünkü henüz her toplamda atık su artıma tesisleri mevcut değildir ve atık sular temizlenmeden dereler denizlere yönlendirilmektedir. 

8-Kir tutucular: Genelde karboksimetilselülöz veya başka polimerlerdir. Bu maddeler çıkan kiri tutup tekrar bulaşığa yapışmasını önler. 

9-Yüzey Aktif Maddeler: Su ile aktif hale gelip esas temizlik işlevini gören maddenin devreye girmesini sağlar. 

10-Alkaliler: Suyun pH değerini arttırırlar. Genelde Sodyumkarbonat veya disilikatlardır. Deterjanın yıkama gücünü arttırır, bulaşıkları özellikle cam eşyayı korur ve korozyonu önler. Yüksek içerikli alkaliler artık kullanılmamaktadır. 

11-Su Yumuşatıcılar: Fosfatların yanı sıra sitrik asit yada polikarboksilat da suyu yumuşatmak için kullanılır. 

Hijyen: Bulaşıkların gerçekten temiz olup olmadığı yıkadığımız su ile bağlantılı olmakla beraber başka pek çok faktör barındırır. Örneğin et veya tavuk hazırlıyorsak bunların akan suyu kesinlikle peçete ile silinmeli ve temiz bulaşığa sürülmemelidir. Bezler ve fırçalar bulaşıktan sonra iyice kurulanmalıdır ve ve düzenli olarak sıcak su ile yıkanmalıdır. Bulaşıkları kuruladığımız kuru bez de bakteri oluşturabilir bu sebeple düzenli olarak yıkanmalıdır.

Bu sebeple uzmanlar bulaşıkları mümkün ise asarak kurutmayı (Bardak, kupa) veya temiz kuru bir bez üzerine dizerek kurutmayı tavsiye etmektedirler. Bulaşık makinesinde bu işlevi gören maddeler olduğu için bu külfete gerek kalmamaktadır. Tekstil bezler düzenli ve sık aralıklarla çamaşır makinesinde yıkanmalıdır. En son ise bulaşık yıkanan evye çok amaçlı temizleyici ile yıkanıp arındırılmalıdır. 

Bulaşık Yıkama ile ilgili Öneriler:

• Bulaşık kurulama bezi ile sadece bulaşıklar kurulanmalı, el silmek için ayrıca havlu bulunmalıdır.

• Bulaşık bezi veya süngeri sadece bu amaç için kullanılmalı, yüzey silmek için ayrı bez bulundurulmalıdır. 

• Elde yıkama deterjanları makinede veya makine deterjanları elde yıkama için kullanılmamalıdır Yapay maddelerden yapılmış eşyalar, tahta eşyalar, elde boyanmış eşyalar makineye atılmamalıdır. Üretici talimatlarına uyun.

• Sofra tuzunu asla makinede kullanmayın. Makinedeki süreci bozabilir, flor ile karışımı sonucu sağlık riski oluşturabilir vs.

• Eğer tuz yanlışlıkla makine içine dökülürse ön durulama ile yok edilmelidir. 

• Tüm ürünler çocukların erişemeyeceği yerde muhafaza edilmelidir. Ürünlerden herhangi biri yutulursa derhal doktora müracaat edilmelidir.

Kaynak: Rossmann